کلوت های شهداد

صفحه اصلی > مکان های دیدنی

آرامگاه مشتاقیه (گنبد مشتاقیه)


آرامگاه مشتاقیه در کرمان از جمله بناهای تاریخی است که مربوط به دوره قاجاریه است که امروزه در میان محدوده ی شهری کرمان قرار گرفته و در گذشته خارج از شهر و در جوار قبرستان کهنه قرار داشته است. این آرامگاه در ابتدا محلی بوده به منظور تدفین میرزاحسین خان راینی که حاکم کرمان بوده و در اواخر دوره زندیه و جد اعلای سادات معروف به میرحسینی راینی نیز ساخته شده بوده است و نام گذاری این آرامگاه به مشتاقیه از این بابت بوده و به دلیل دفن مشتاق علی شاه در این مکان بود است.

سه گنبد در سال ۱۲۶۰ قمری بر روی قبور مشتاق علی شاه، شیخ اسماعیل و کوثر همدانی(کوثر علی شاه) بنا گردید. دو گنبد این بنا دارای کاشی کاری و یکی از گنبدها نیز آجری است که از همان زمان قاجاریه که آن را ساختند به همین شکل بوده‌است.

تزئینات آرامگاه

آثار تزیینی مجموعه‌ی مشتاقیه در قرن اخیر ساخته شده و شامل کاشی‌کاری، نقاشی، گچ‌بری، کاربندی و مقرنس است. کاشی‌کاری‌های گنبدها، اصلی نیست و حدود ۲۷ سال پیش انجام شده است؛ زیرا عبور دو رشته قنات از زیر این بنا، در دوره‌های مختلف موجب نشست زمین و آسیب به ساختمان آن شده بود. مقبره‌ شمالی (مقبره‌ مشتاق علی‌شاه) مزین به تزیینات داخلی و منبری ارزنده از زمان قاجار است؛ ضمن اینکه حیاطی با حوض زیبا و درختانی پرشمار دارد که فضای خاصی در آن به وجود آورده‌اند. این آرامگاه در سال ۱۳۴۵ به ثبت رسیده است.

مقبره ی شمالی که مقبره ی مشتاق علی شاه میباشد تزئینات داخلی بسیار جالبی دارد و به همراه منبری ارزنده از زمان قاجار در آن باقی مانده است و همچنین حیاطی دارد که حوضی زیبا و درختانی پرشمار فضای خاصی از آن را نیز به وجود می آورد

مشتاق علی‌شاه که بود؟

در قرن سیزدهم هجری قمری، فردی به نام میرزا محمد تربتی زندگی می کرده است که از صوفیان آن زمان به شمار می رفته و پدر مادرش اهل تربت حیدریه در استان اصفهان بوده اند. وی در دوران کودکی خود به واسطه ی از دست دادن پدر، زندگی سختی را نیز تجربه کرد و برادرانش میرزا محمدتربتی را به مکتب خانه اصفهان فرستادند و وی به دلیل علاقه ای که به این شکل از تحصیل نداشت بعد از گذشت مدت کوتاهی ترک تحصیل کرد. مدتی نیز با اصرار برادرانش در کارگاه بافندگی مشغول به کار شد اما این کار را نیز به دلیل نداشتن علاقه ترک کرد.

میرزا محمد مدتی را هم این بار بنا بر میل خود به سمت کشتی پهلوانی رفت و در زورخانه‌ ی محیط صادقی ثانی اصفهان به ورزش پهلوانی پرداخت و در این مورد تا حد قابل قبولی پیش رفت، اما علاقه‌ ی میرزامحمد در زمینه‌ ای دیگر بود. میرزا محمدتربتی ملقب به مشتاق علی شاه نیز به دلیل صدای خوبی که داشت از نوجوانی در مراسم های عزاداری سید الشهدا به نوحه خوانی می پرداخت و به شدت به موسیقی ایرانی و شناخت دستگاه های آن نیز علاقمند شد. به نحوی که بعد از همه ‌ی این فراز و نشیب ‌ها نزد استاد درویش تقی رفته و به کسب مهارت در زمینه ‌ی موسیقی مشغول شد.

به دلیل علاقه ی میرزامحمد تربتی به موسیقی توانست در این زمینه موفق شود، تا جایی که به یکی از برجسته‌ ترین نوازندگان سه ‌تار در زمان خودش تبدیل شد. کسانی که با موسیقی سنتی و سازهایش مختصر آشنایی داشته باشند می‌دانند که سیم چهارم سه‌تار که اکنون به سیم مشتاق مشهور است از ابتکارات میرزامحمد تربتی است.

اما موسیقی تنها موفقیت مشتاق علی شاه نبود و آشنایی او با تصوف و افراد مهمی که در این زمینه با آن ها آشنا شد نظیر شاه نعمت الله ولی سبب شده تا به فردی بسیار مهم تبدیل بشود و در زندگی افراد زیادی نقش پررنگی داشته باشد. اما برخی از افراد که با وی خصومت شخصی داشتند با توطئه و شایعه هایی که بر علیه تنظیم کردند سبب شدند که در روز جمعه ۲۶ ماه رمضان سال ۱۲۰۶ هجری قمری به هنگام حضورش در مسجد جهت ادای فرایض، ملاعبدالله مجتهدکرمانی تحت تاثیر همین شایعات وی را دستور سنگسار بدهد و مردم مشتاق را به هنگام خروج از مسجد در چاله‌ای افکنده و او را سنگسار کردند.

در جریان این سنگسار کردن علاوه بر مشتاق، یکی از مریدانش به نام درویش جعفر هم به قتل رسید که به جهت جلوگیری از اصابت سنگ‌ها به مشتاق خود را در مقابل وی قرار داده بود. محمدعلی خان راینی (فرزند میرزا حسین خان راینی) که از مریدان مشتاق بود، پیکر مشتاق و درویش جعفر  را در کنار مقبره‌ی پدرش (محل فعلی آرامگاه) دفن کرد.